Şehir Hikâyeleri Yazılar

Giresun Adası’nda Yaşayan Adam Kimdir? Bir Ada, Bir İnsan ve Bitmeyen Hikâye Bazı insanlar bir yere yalnızca yaşamlarını sürdürmek için yerleşmez; farkında olmadan o yerin hikâyesine dönüşürler. Bir ada, denizin ortasında küçücük bir kara parçası olmaktan çıkar; üzerine anlatılan her hikâyeyle genişler, geçmişle bugün arasında görünmez bir köprü kurar. Giresun Adası da böylesine yoğun bir anlatı dünyasına sahiptir. Amazonlardan Argonotlara, Herkül’den Altın Post’a, Hamza Taşı’ndan eski manastır kalıntılarına kadar uzanan anlatılar, adayı gerçek ile hayalin birbirine karıştığı bir edebî mekâna dönüştürür. :contentReference[oaicite:0]{index=0} Bu adada uzun yıllar eşiyle birlikte yaşayan ve gönüllü ada bekçiliği yapan kişinin adı Hasan Başer’dir. 2012 tarihli…

4. Sınıfta 5N1K Nedir? Ekonomiye Farklı Bir Gözle Bakmak 4. Sınıfta 5N1K Nedir? Ekonomi Bize Ne Öğretebilir? Sevgili Lep okurları, bu makalede 4. sınıfta 5N1K nedir konusuna sade ama doyurucu bir bakış sunuyoruz. Bir çocuğun “Param yetmiyor, hangisini seçmeliyim?” diye düşündüğü an, aslında ekonominin en temel sorularından biriyle karşı karşıyadır. Çünkü dünyada para, zaman, enerji, doğal kaynaklar ve emek sınırsız değildir. Bir şeyi seçtiğimizde başka bir şeyden vazgeçeriz. Ben ekonomiyi yalnızca tablolar ve sayılardan ibaret değil, insanların sınırlı kaynaklarla verdikleri kararların hikâyesi olarak görüyorum. Tam da bu nedenle 4. sınıfta öğrenilen 5N1K, ekonomiyi anlamak için şaşırtıcı derecede güçlü bir düşünme…

Sevgili Lep okurları, bu makalede Garanti avans hesabın borcu nasıl ödenir konusuna sade ama doyurucu bir bakış sunuyoruz. Garanti Avans Hesabın Borcu Nasıl Ödenir? Psikolojinin Merceğinden Borç Kapatma Para meselelerini düşünürken beni en çok şaşırtan şey, borcun yalnızca bir rakam olmaması. Aynı bakiye, bir insanda “geçici bir sıkışıklık” duygusu yaratırken başka birinde kaygı, suçluluk veya kaçınma davranışını tetikleyebiliyor. Bu yüzden “Garanti Avans Hesabın borcu nasıl ödenir?” sorusuna yalnızca bankacılık işlemi olarak değil, insan davranışlarının arkasındaki bilişsel ve duygusal süreçler açısından da bakmak ilginç. Garanti BBVA’nın güncel açıklamasına göre Avans Hesap, vadesiz hesaba bağlı bir kredili mevduat hesabı (KMH). Hesaba para…

Elde Tutulan Çanta Ne Denir? Bir Eşyadan Fazlası Bir çantaya baktığımızda çoğu zaman yalnızca içine eşyalarımızı koyacağımız bir nesne görürüz. Oysa dünyanın farklı toplumlarına biraz daha merakla yaklaştığımızda, çantaların taşıdıkları şeylerden çok daha fazlasını anlattığını fark ederiz. Bir pazarda el yapımı dokuma bir torbaya, bir törende kullanılan küçük keseye ya da şehir hayatındaki zarif bir el çantasına bakarken aslında kimlik, toplumsal ilişkiler, ekonomi ve hafıza hakkında ipuçları okuyabiliriz. Günlük dilde “elde tutulan çanta” için el çantası, “handbag” veya bağlama göre portföy gibi ifadeler kullanılır. Fakat antropolojik açıdan asıl ilginç soru, bunun ne adlandırıldığından çok, farklı toplumlarda neden taşındığı ve ne…

16’lı Havai Fişek Kaç Dakika Sürer? Birkaç Saniyelik Gösterinin Felsefesi Merhaba! Lep sayfasının bugünkü konusu 16’lı havai fişek kaç dakika sürer; gelin birlikte inceleyelim. Gökyüzünde bir ışık belirir, birkaç saniye sonra söner. Geriye yalnızca duman, yankı ve hafızada kalan bir görüntü kalır. Peki kısa süren bir şey neden bazen uzun bir duygunun taşıyıcısı olur? Bir havai fişeğin değeri gerçekten ne kadar sürdüğüyle mi ölçülür, yoksa onda gördüğümüz anlamla mı? “16’lı havai fişek kaç dakika sürer?” sorusu ilk bakışta teknik görünür. Oysa bu basit soru, etik, bilgi kuramı ve ontoloji açısından şaşırtıcı derecede zengin bir tartışmaya açılır. Önce Basit Soru: 16’lı…

Merhaba! Lep sayfamızda bugün Japon pasaportu neden güçlü üzerine faydalı bir rehber sizlerle. Japon Pasaportu Neden Güçlü? İktidar, Kurumlar ve Küresel Düzen Üzerinden Bir Siyasal Analiz Bir pasaportun gücü yalnızca kapağındaki sembolden, üzerinde yazan devlet adından ya da kaç ülkeye vizesiz giriş sağladığından ibaret değildir. Aslında bir pasaport, modern dünyanın en görünür siyasal belgelerinden biridir. Bir insanın hangi sınırlar içinde doğduğunu, hangi devletin koruması altında olduğunu ve hangi uluslararası ilişkiler ağının parçası sayıldığını gösterir. Bu nedenle güçlü bir pasaport, yalnızca seyahat kolaylığı değil; aynı zamanda bir devletin küresel sistem içindeki konumu, kurumlarının kalitesi ve diğer toplumların o devlete duyduğu güvenin…

Deniz Korsanı Hâlâ Var mı? İktidar, Devlet ve Küresel Düzen Perspektifinden Modern Korsanlık Denizlere baktığımızda çoğu insanın zihninde eski haritalar, siyah bayraklar, tahta gemiler ve romantikleştirilmiş macera hikâyeleri canlanır. Ancak denizlerin gerçek siyasal tarihi bize bambaşka bir tablo gösterir. Deniz korsanlığı yalnızca hukukun dışında hareket eden birkaç silahlı grubun faaliyeti değildir; aynı zamanda devlet kapasitesinin, küresel eşitsizliklerin, ekonomik düzenin ve uluslararası iktidar ilişkilerinin aynasıdır. Bir toplumda kimlerin güç kullanma hakkına sahip olduğu, hangi aktörlerin meşru kabul edildiği ve hangi düzenin korunmaya değer görüldüğü soruları, korsanlık meselesinin merkezinde yer alır. Bu nedenle “Deniz korsanı hâlâ var mı?” sorusu aslında yalnızca bir…

270mm Kaç Numara? Ölçünün Ardındaki Felsefi Yolculuk Bir ayakkabının altında yalnızca birkaç rakam görürüz: 270. Peki bu sayı gerçekten ne anlatır? Sadece bir beden ölçüsünü mü, yoksa insanın dünyayı algılama biçimini de mi? Bir insan ayağının uzunluğunu milimetrelerle ifade ettiğinde, aslında bedenini matematiksel bir dile çevirir. Fakat insan yalnızca ölçülebilen bir varlık mıdır? Bir gün bir ayakkabı mağazasında şu soru zihnimizi meşgul edebilir: “Ayağımın uzunluğunu bilmek, kendimi bilmek anlamına gelir mi?” Bu küçük soru, bizi etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefenin temel alanlarına götürür. 270 mm, genel olarak 27 cm ayak uzunluğunu ifade eder ve ayakkabı sistemlerine göre yaklaşık olarak…

Dünyaya ya Ayrı mı Yazılır? Bir Yazım Sorusu Üzerinden Kültür, Dil ve İnsan Dünyasına Bakmak Lep ailesiyle yeniden buluşuyoruz; bu kez konu başlığımız Dünyaya ya ayrı mı yazılır. Bir kelimenin peşine düştüğümüzde bazen yalnızca doğru yazımı aradığımızı sanırız. Oysa dil, insanın dünyayı nasıl sınıflandırdığını, çevresindeki insanlarla nasıl ilişki kurduğunu ve kendisini nasıl tanımladığını gösteren büyük bir kültürel haritadır. “Dünyaya ya ayrı mı yazılır?” sorusu da ilk bakışta küçük bir yazım meselesi gibi görünürken, bizi dilin, toplumsal yaşamın ve kültürlerin şaşırtıcı çeşitliliğine götürebilir. Önce sorunun doğrudan yanıtını verelim: “dünyaya” bitişik yazılır. Buradaki “-a” eki, “dünya” sözcüğüne gelen yönelme hâli ekidir ve…

Topuklu Ayakkabıların Topuğu Kısaltılır mı? Kültürel Bir Nesnenin Antropolojik Yolculuğu Gündelik Bir Sorudan Kültürlerin Derin Katmanlarına: Topukların Anlamı Bir ayakkabının topuğunun birkaç santimetre kısaltılıp kısaltılamayacağını merak ettiğimizde aslında yalnızca bir terzi işlemini, moda tercihini ya da kişisel konfor meselesini konuşmuş olmayız. Bazen küçük görünen bir nesne, insan topluluklarının geçmişine, değerlerine, beden algılarına ve kimlik kurma biçimlerine açılan bir kapı olabilir. Farklı toplumların giyim alışkanlıklarını, bedenle kurdukları ilişkileri ve estetik anlayışlarını keşfettikçe, bir çift topuklu ayakkabının yalnızca ayağı saran bir araç olmadığını fark ederiz. Dünyanın farklı bölgelerinde insanların kıyafetlerine, süslenme biçimlerine ve bedenlerini dönüştürme pratiklerine baktığımızda, her toplumun “uygun”, “güzel”, “güçlü”…